Wat velen niet weten is dat er veel processen lopen in onszelf waar we gemakkelijk aan verslaafd kunnen raken. Onze genetica gaat miljoenen jaren terug terwijl onze moderne manier van leven met geld, auto’s, supermarkten en computers nog heel jong is. Ons reptielenbrein is helemaal niet mee met deze razendsnelle evolutie. Met bewustwording van deze tekortkoming kan er veel aan gedaan worden en als we dit van jongs af aan meegeven met de volgende generaties kunnen we terug op de golf geraken.
Hieronder heb ik 2 heel populaire valkuilen besproken waar velen van ons in sukkelen omdat we er collectief zo gevoelig aan zijn en er weinig aandacht en bewustzijn rond bestaat.
Dopamineverslaving:
Door de vele prikkels van het moderne leven wordt ons brein over gestimuleerd en ziet het het bos niet meer door de bomen. Ons hoofd is niet ontworpen om een virtuele wereld voldoende te scheiden van de echte wereld en krijgt indrukken te verwerken van perfecte gefotoshopte beelden waardoor we bewust en onbewust ons echte leven gaan vergelijken en soms ook minder interessant gaan vinden. Terwijl er veel magie zit in genieten van de zachtere prikkels van het echte bestaan. Als die teveel de aandacht verliezen dan wordt het leven eentonig, saai en sleur. Dan zoeken we steeds die sterkere prikkels op om toch maar weer een dopamine-stoot te krijgen. Want zonder voelen we ons slecht. Maar zo maken we onszelf steeds ongevoeliger voor waar de mooiste dingen van het leven zich afspelen. En duwen we ons zonder het ten volle te beseffen verder in een doodlopend straatje. Waar we 95% van ons leven verspillen voor een 5% van opwinding. De extremere gevallen hiervan vernielen zelfs familie banden en vriendschappen. Een beetje zoals drugsverslaafden alles doen voor een volgende hit, is dit een verdoken versie waar we blijven zoeken naar dopamine, geen spuiten maar een even toxisch patroon dat veel moeilijker te herkennen valt omdat de drugs ingebouwd zit in ons systeem. We zijn collectief zo verloren geraakt dat veel rode vlaggen zo ‘normaal’ geworden zijn dat we er allemaal blind voor worden want, ‘iedereen anders doet het toch ook’
Enkele dopamine triggers die relatief sociaal aanvaard zijn maar voor ons sponzig brein niet zo gezond:
-Porno kijken of films waarin de acteurs steeds extreem opgesmukt worden, enorm sexy voorgesteld.
-Gewelddadige films of series met heel expliciete beelden
-Regelmatig teveel alcohol drinken
-Veel te vroeg een nieuwe auto kopen terwijl de oude nog perfect werkt en ander materialisme
-Social Media, de smartphone nemen bij elke 5 seconden wachten of verplaatsing
-Altijd iets buitenhuis zoeken om te doen, op elk evenement aanwezig willen zijn
-Zeer prikkelend eten, ongezond maar overmatige smaak (smaakversterkers in chips, snoep, energiedranken, )
-Roddelen over anderen, Oordelen, Pesten, …
-Overmatige focus op orgasmes tijdens sex
-Snel rijden
-Luide Muziek, op feestjes is 100 dB de grens, terwijl dit bij lange blootstelling al gehoorschade veroorzaakt.
-Extreme hobby’s als 60 km per week lopen of 250 km per week fietsen. Met focus op de afstand en de snelheid.
-in de jongere jaren tientallen verschillende liefjes hebben.
-Enz. De lijst is bijna eindeloos en het overgrote deel van alle mensen doen er wel 1 of meerdere van.
En allemaal maken ze ons minder gevoelig voor de kleine dingen in het leven die anders voldoende en gezonde dosissen dopamine leveren. Uiteindelijk zadelen we ons op met een tekort aan dopamine in het ‘normale’ leven zonder extreme prikkels.
Hierdoor krijgen we last van:
-Minder motivatie (Dopamine is een belangrijk hormoon om ons te stimuleren om doelen te behalen)
-Vermoeidheid
-Moeilijke concentratie
-Snel prikkelbaar, kort lontje of angstig
-Minder plezier in de dingen die je vroeger wel leuk vond
-Depressief gevoel
-Lage sex-drive (met de vaste partner)
-Moeite om te slapen of onderbroken slaap
Dit is een heel verleidelijk straatje waar je heel gemakkelijk en heel onschuldig kan in verzeilen en zichzelf steeds versterkt omdat dopamine ons in eerste instantie goed doet voelen daar het een belangrijk hormoon is in ons beloningssysteem. Maar als het straatje te lang gevolgd wordt dan is het een heel destructief pad. Want wanneer we gewoon zijn om snelle hits dopamine na te jagen hebben we het heel moeilijk om verre doelen te realiseren want daar moeten we wachten op onze dopamine. Dus we kijken nog maar een aflevering van die intense serie in de plaats van nog een beetje verder te werken aan een project dat ons dichter brengt van onze dromen. Een kleine zonde dat soms groeit tot grotere zondes en ons tegenhoud ons volle potentieel te bereiken.
Verslaving aan het denken:
Ons brein, onze computer, heeft eigenlijk alleen als functie om ons in staat te stellen om bijvoorbeeld te eten als we honger hebben: Rechtstaan, naar de frigo wandelen, kijken wat we niet hebben, lijstje maken voor de winkel, budgetbeheer om te zien wat haalbaar is, de juiste kookpot nemen, een schuif openen, een keukenmes nemen, de kooktijd in de gaten houden, de tafel dekken, vork en mes of eerder lepel?, bord nemen, de vork in je mond steken, knabbelen, afruimen, afwassen,…. en gelijkaardige taken.
Maar als je hierboven ziet wat er allemaal nodig is om gewoon maar te eten is ons brein relatief complex geworden om de taken van het leven te verwerken. En omdat het nodig is om zoveel tijd van de dag te denken over hoe en wat we nu nog allemaal nog moeten doen is het een gewoonte geworden om alles het brein nooit meer te parkeren en gewoon alles uit te denken, ook wat eigenlijk het petje van ons brein te boven gaat. Zoals de richting van ons leven bepalen, of het kiezen van een levenspartner, of andere grote lijnen van het leven.
Daarvoor moeten we eigenlijk de stilte zoeken om te kunnen voelen met ons hart wat we in de diepste kern nodig hebben. Daar is ons ratio gewoon echt niet voor geschikt. Ons ratio zal veel te snel barrières zien of angsten bovenhalen omdat het ons in essentie liefst van al gewoon in leven houdt. Maar zo kunnen we nooit ons volle potentieel bereiken. Ons denken zal ook veel te snel rondjes beginnen draaien in de aspecten waar het niet voor gemaakt is. Omdat de denkcapaciteit niet krachtig genoeg is om alle variabelen tegelijk in overweging te nemen. En als we dit proces de vrije loop laten dan verspillen we eigenlijk mooie tijd waar we gewoon simpelweg hadden kunnen leven om ons brein in lusjes te laten draaien over dingen waar we in de stilte en in alle vertrouwen eigenlijk heel snel antwoorden voor kunnen vinden.
In het kort maken we beter terug connectie met ons hart voor de belangrijke richtingen te bepalen en ons hoofd dient om stappenplannen te maken en zaken uit te werken. En in de rest van de tijd is het best om ons meest energievretend orgaan (brein) even te parkeren en gewoon in het hier en nu te zijn. Zonder te denken, want let maar eens op al je gedachten, hoeveel ervan is oordelend?, destructief? , lusjes draaiend? , nutteloos? , malend over dingen die niet te veranderen meer zijn? , angsten over toekomst die nog niet aangebroken is? (en meestal als die toekomst er dan toch is, is het scenario waar we over gepiekerd hebben toch irrelevant). We leven niet ten volle en ruilen deze tijd in voor vooral nutteloze dingen. Terwijl we zoveel subtiliteiten aan ons laten voorbij gaan.
Ons brein is een werktuig, dat je net zoals je hamer best weglegt na gebruik. Een hamer is een heel nuttig ding als je op iets moet kloppen, maar beeld je in dat je hem nooit meer kan wegleggen en je geen controle hebt over je arm. Je zou veel kapot maken, en laat dat nu net zijn wat we doen met ons hoofd. Ons werktuig om te doelen te realiseren leggen we nooit meer weg. Meer dan dat, het staat zoveel aan dat we ons zelfs identificeren met wat we denken. We nemen alles wat het denken produceert serieus en beseffen niet dat ons hoofd denkt in patronen, in paden dat het over de jaren heeft geleerd. Het is de oorzaak dat we steeds dezelfde fouten maken, dat we zo moeilijk groeien en ons leven soms een trage tot geen evolutie kent.
Gelukkig is dit besef al een grote stap in de juiste richting. Al wat nodig is, is je denken negeren en niet zoveel waarde en aandacht geven. De moeilijkheid hierin kan zijn dat je jezelf al te lang identificeert met dit denken en dat je dan denkt dat je waardevolle gedachtes zou missen als je ze ineens allemaal zou negeren. Of bepaalde gedachtes en de gevoelens errond zijn zo vertrouwd geworden dat je ze mist als je je niet zo kan voelen. Of ook kan je omgeving verrast reageren omdat je plots anders overkomt. Als je dan niet sterk genoeg in je nieuwe zelf geankerd bent kan dit je terug in je oude zelf duwen.
In praktijk kan het dus wel heel handig zijn om een coach onder de arm te nemen die je wekelijks of 2 keer per week herinnert aan je nieuwe zelf en helpt om blokkades te herkennen en doorbreken. Naast de reacties van je omgeving die je soms terug herinneren aan je oude zelf heb je dan ook jouw persoonlijke cheerleader die enthousiast staat de zwaaien aan de kant waar jij naartoe wilt. En die kan harder zwaaien dan jouw omgeving. Dat is heel wat gemakkelijker dan met jezelf vechten tegen jezelf. Want daar gaat het vaak gelijk tegen elkaar op.
Maar dus kort, eigenlijk zijn we zelden volledig wie we denken dat we zijn.
Vaak zeggen en denken we:
-Dat kan ik niet
-Daarvoor ben ik niet slim genoeg
-Wie ben ik om dat te doen
-Waarom zouden mensen voor mij kiezen
-Dat ben ik niet waard
-……
In veel gevallen is dat op niets gebaseerd en geloven we wat we altijd al hebben geloofd en de basis daarvan heeft oorsprong in onze babytijd en dus bij onze ouders. Ons leven is relatief lang en telt voldoende dagen om vaardigheden aan te scherpen en eigenlijk is er weinig limiet op waar je kan geraken op een mensenleven. Het feit is dat we gewoon echt heel veel van onze tijd slecht benutten. Als we deze verspilde tijd kunnen ompolen tot tijd waarin we productief kunnen zijn met een vaste richting. Dan kan ieder van ons ongelofelijk ver schieten. Denk maar aan sommige grote bekende mensen. Veelal zijn zij niet perse extra speciaal, gewoon vastberaden en gericht.
It’s not that I’m so smart, it’s just that I stay with problems longer.
Albert Einstein
Graag help ik je terug groots dromen, en meer zelfs, zet ik je op weg om er effectief te geraken. Er zit grootsheid in ons allemaal. Jezelf niet meer klein houden kan de start zijn van ongelofelijke dingen.